بررسی پردازنده AMD Ryzen 7 7700X3D
توسط: پردازندههای سری X3D شرکت AMD بهتدریج به معیار اصلی سنجش عملکرد در بازیها تبدیل شدهاند، اما تاکنون معمولاً در ردهی بالای پردازندههای دسکتاپ این شرکت قرار میگرفتند. با معرفی Ryzen 7 7700X3D، AMD این رویکرد را تغییر داده و فناوری نسل اول 3D V-Cache را با قیمتی بهمراتب پایینتر در اختیار کاربران قرار داده است. این پردازنده با قیمت ۳۲۹ دلار عرضه میشود و هدف آن کاهش هزینه ورود برای علاقهمندانی است که میخواهند از مزایای گیمینگ خانواده X3D بهرهمند شوند، بدون اینکه مجبور باشند هزینه بیشتری برای خرید Ryzen 7 7800X3D یا پردازندههای جدیدتر سری Ryzen 9000 بپردازند.
این پردازنده بیش از آنکه کاربران فعلی محصولات X3D را هدف قرار دهد، برای گیمرهایی طراحی شده است که قصد دارند یک سیستم جدید مبتنی بر سوکت AM5 اسمبل کنند یا از پلتفرمهای قدیمیتر مانند Ryzen 3000، Ryzen 5000 یا پردازندههای اینتل به نسل جدید مهاجرت کنند.
مشخصات AMD Ryzen 7 7700X3D
از نظر مشخصات فنی، Ryzen 7 7700X3D به ۸ هسته مبتنی بر معماری Zen 4، ۱۶ رشته پردازشی، توان طراحی حرارتی (TDP) ۱۲۰ وات و مجموع ۱۰۴ مگابایت حافظه کش L2 و L3 مجهز شده است که بخش عمده آن به لطف فناوری 3D V-Cache و قرارگیری عمودی حافظه کش روی تراشه فراهم شده است. این حافظه کش بزرگ، مهمترین ویژگی تمام پردازندههای X3D محسوب میشود؛ زیرا در پردازشهای حساس به تأخیر، بهویژه در بازیها، نیاز پردازنده به مراجعه مکرر به حافظه اصلی سیستم را به شکل چشمگیری کاهش میدهد.
در حالی که نرمافزارهای حرفهای و تولید محتوا معمولاً از فرکانس بالاتر و تعداد هسته بیشتر سود میبرند، بسیاری از موتورهای بازی مدرن بیش از هر چیز به تأخیر پایین حافظه و دسترسی سریع به حافظه کش وابسته هستند. به همین دلیل، پردازندههای X3D اغلب میتوانند حتی از پردازندههایی با فرکانس کاری بهمراتب بالاتر نیز عملکرد بهتری در اجرای بازیها ارائه دهند.
با این حال، در نگاه اول Ryzen 7 7700X3D کمی غیرعادی به نظر میرسد. در مقایسه با Ryzen 7 7700X، شرکت AMD هم فرکانس پایه و هم حداکثر فرکانس بوست این پردازنده را به میزان قابل توجهی کاهش داده است. مدل معمولی Ryzen 7 7700X با فرکانس پایه ۴.۵ گیگاهرتز کار میکند و در حالت بوست تا ۵.۴ گیگاهرتز افزایش مییابد، اما Ryzen 7 7700X3D از فرکانس پایه ۴.۰ گیگاهرتز و حداکثر فرکانس بوست ۴.۵ گیگاهرتز بهره میبرد.
این اعداد بهطور طبیعی این پرسش را ایجاد میکنند که چرا AMD پردازندهای را عرضه کرده که تقریباً یک گیگاهرتز از نسخه غیر X3D خود کندتر است؟ پاسخ این سؤال به محدودیتهای طراحی نسل اول فناوری 3D V-Cache بازمیگردد.
برخلاف نسل دوم این فناوری که در پردازندههایی مانند Ryzen 7 9800X3D و Ryzen 7 9850X3D به کار رفته است، در نسل اول یک تراشه SRAM اضافی مستقیماً روی چیپلت پردازشی قرار میگیرد. این طراحی اگرچه تأثیر فوقالعادهای بر عملکرد بازیها دارد، اما لایه اضافی سیلیکون مانند یک عایق حرارتی عمل میکند و انتقال گرما را دشوارتر میسازد.
به همین دلیل، AMD این پردازندهها را با ولتاژ و فرکانس پایینتر راهاندازی میکند تا دما و میزان استهلاک آنها در محدودهای ایمن و قابل اطمینان باقی بماند. بنابراین، کاهش فرکانس در این مدلها بیش از آنکه یک مصالحه در طراحی باشد، نتیجه اجتنابناپذیر محدودیتهای مهندسی فناوری بستهبندی تراشه است.
خوشبختانه، عملکرد بازیها همیشه بهصورت خطی با افزایش فرکانس پردازنده بهبود پیدا نمیکند، بهویژه زمانی که کمبود حافظه کش (Cache Miss) به گلوگاه اصلی تبدیل شود. پردازندهای که زمان کمتری را صرف انتظار برای دریافت داده از حافظه میکند، در بسیاری از موارد میتواند از پردازندهای با چند صد مگاهرتز فرکانس بالاتر نیز سریعتر عمل کند.
همین موضوع توضیح میدهد که چرا پردازندههای X3D در نسلهای گذشته، با وجود داشتن فرکانس بوست پایینتر، همواره در بازیها از مدلهای معمولی Ryzen عملکرد بهتری ارائه دادهاند. ۶۴ مگابایت حافظه کش L3 که بهصورت عمودی روی تراشه قرار گرفته است، باعث میشود دادههای مربوط به محیط بازی، محاسبات فیزیکی و الگوریتمهای هوش مصنوعی بیشتر در نزدیکی هستههای پردازشی نگهداری شوند و نیاز به دسترسیهای پرهزینه به حافظه اصلی کاهش یابد؛ موضوعی که از توقف خطوط پردازش جلوگیری کرده و در نهایت به افزایش کارایی در بازیها منجر میشود.
