افشای مشخصات کارتهای گرافیک AMD RDNA 5؛ رقیبی جدی برای RTX 5090
توسط: شایعات جدید درباره مشخصات معماری RDNA 5 شرکت AMD از جهش قابلتوجه عملکرد این نسل خبر میدهند، اما یکی از جزئیات فاششده باعث ایجاد تردید و بحث میان کارشناسان شده است؛ موضوعی که میتواند برای علاقهمندان به خرید کارت گرافیک اهمیت زیادی داشته باشد.
اطلاعات فاش شده کارتهای گرافیک AMD RDNA 5
افشاگریهای قبلی از سوی Moore’s Law is Dead و Kepler_L2 تا حد زیادی تصویری از معماری نسل بعدی RDNA 5 ارائه کرده بودند. بر اساس این اطلاعات، پردازندههای گرافیکی جدید AMD با استفاده از فناوری ساخت پیشرفته N3P شرکت TSMC تولید شده و با اسم رمز AT (Alpha Triton) شناخته میشوند. گفته میشود قدرتمندترین تراشه این خانواده تا ۱۹۲ واحد پردازشی (Compute Unit) خواهد داشت؛ رقمی که دو برابر تعداد واحدهای پردازشی پرچمدار فعلی AMD یعنی Radeon RX 7900 XTX است.
با این حال، بسیاری معتقدند تراشه کامل با اسم رمز AT0 صرفاً برای محصولات هوش مصنوعی در نظر گرفته شده و نسخههای کوچکتر آن مانند AT1، AT2 و AT3 در کارتهای گرافیک سری Radeon RX 10000 مورد استفاده قرار خواهند گرفت. اکنون شایعه جدیدی از انجمن NeoGAF جزئیات بیشتری از مشخصات هر مدل را منتشر کرده است.
| مدل | Radeon RX 10090 XT | Radeon RX 10070 XT | Radeon RX 10060 XT | Radeon RX 10050 XT |
|---|---|---|---|---|
| تراشه | AT0 | AT2 | AT3 | AT4 |
| تعداد واحد پردازشی (CU) | 96 | 68 | 48 | 24 |
| حداکثر فرکانس | 3 گیگاهرتز | 3.2 گیگاهرتز | 3.4 گیگاهرتز | 3.5 گیگاهرتز |
| حافظه گرافیکی | 24 تا 36 گیگابایت GDDR7 | 16 تا 24 گیگابایت GDDR7 | 16 تا 24 گیگابایت LPDDR5X | 12 تا 16 گیگابایت LPDDR5X |
| پهنای باند حافظه | 1.71 ترابایت بر ثانیه | 864 گیگابایت بر ثانیه | 320 گیگابایت بر ثانیه | 160 گیگابایت بر ثانیه |
| قیمت احتمالی | 1000 تا 1200 دلار | 700 تا 800 دلار | 450 تا 550 دلار | 300 تا 350 دلار |
بر اساس این گزارش، مدل اقتصادی Radeon RX 10050 XT از ۲۴ واحد پردازشی بهره میبرد و عملکرد آن در پردازشهای رستری (Rasterization) تقریباً همسطح GeForce RTX 3070 خواهد بود. همچنین انتظار میرود این مدل به ۱۲ تا ۱۶ گیگابایت حافظه LPDDR5X مجهز شود.
یک پله بالاتر، RX 10060 XT قرار دارد که تعداد واحدهای پردازشی آن به ۴۸ عدد افزایش یافته و از ۱۶ تا ۲۴ گیگابایت حافظه LPDDR5X استفاده میکند. طبق ادعاها، عملکرد این کارت میتواند به GeForce RTX 4080 Super نزدیک باشد.
اما استفاده از حافظه LPDDR5X در یک کارت گرافیک دسکتاپ از همان ابتدا سؤالبرانگیز است. این نوع حافظه معمولاً برای دستگاههای کممصرف مانند لپتاپها و تجهیزات قابل حمل طراحی شده، در حالی که کارتهای گرافیک دسکتاپ معمولاً محدودیت مصرف انرژی ندارند و برای دستیابی به حداکثر توان پردازشی از حافظههای پرسرعت GDDR استفاده میکنند. همچنین AMD تاکنون در هیچیک از کارتهای گرافیک دسکتاپ اصلی خود از حافظه LPDDR بهره نبرده است.
البته این موضوع کاملاً غیرممکن هم نیست. فناوریهای پیشرفته فشردهسازی داده میتوانند تا حدی کمبود پهنای باند حافظه LPDDR5X را جبران کنند. کارتهای گرافیک امروزی از فناوریهایی مانند Delta Color Compression (DCC)، فشردهسازی عمق تصویر، فشردهسازی فریمبافر و فشردهسازی بدون افت اطلاعات استفاده میکنند تا حجم دادههای جابهجا شده میان پردازنده گرافیکی و حافظه VRAM را کاهش دهند.
یکی از دلایل احتمالی استفاده از LPDDR5X میتواند کاهش هزینه تولید باشد. این حافظهها میتوانند طراحی برد را سادهتر کرده و هزینه ساخت کارتهای اقتصادی را کاهش دهند. همچنین احتمال دارد AMD در معماری RDNA 5 از نسل جدیدی از فناوری فشردهسازی حافظه استفاده کرده باشد. در این صورت، کارتهای گرافیک دسکتاپ میتوانند بستری برای آزمایش این فناوری باشند تا بعدها در APUها و تراشههای دستی آینده، که معمولاً از حافظه LPDDR استفاده میکنند، به کار گرفته شود.
رقابت جدی RDNA 5 با انویدیا در رده پرچمدار
مدلهای قدرتمندتر RDNA 5 حتی جاهطلبانهتر به نظر میرسند. طبق شایعات، Radeon RX 10070 XT به ۶۸ واحد پردازشی، ۱۶ تا ۲۴ گیگابایت حافظه GDDR7 و عملکردی همسطح GeForce RTX 5080 مجهز خواهد بود.
نکته جالب اینجاست که در این فهرست هیچ اشارهای به مدل Radeon RX 10800 XT نشده است.
در بالاترین سطح نیز Radeon RX 10090 XT قرار دارد که گفته میشود از ۹۶ واحد پردازشی و ۲۴ تا ۳۶ گیگابایت حافظه GDDR7 بهره میبرد و عملکرد آن به GeForce RTX 5090 بسیار نزدیک خواهد بود.
یکی از بزرگترین نقاط ضعف کارتهای گرافیک AMD طی سالهای اخیر، عملکرد آنها در رهگیری پرتو (Ray Tracing) بوده است. این افشاگری ادعا میکند که RDNA 5 پیشرفت بسیار بیشتری در Ray Tracing نسبت به افزایش عملکرد رستری خواهد داشت و میتواند فاصله AMD با انویدیا را تا حد زیادی کاهش دهد. اگر این ادعا صحت داشته باشد، نشاندهنده تغییرات اساسی در معماری RDNA 5 خواهد بود، نه صرفاً بهبودهای جزئی.
سالهاست که از RDNA 5 به عنوان «لحظه Zen» برای بخش گرافیک Radeon یاد میشود؛ اتفاقی که میتواند همانند موفقیت پردازندههای Ryzen، جایگاه AMD را در بازار کارتهای گرافیک متحول کند.
با این حال، یکی از مهمترین نکاتی که در این شایعات به آن اشاره نشده، میزان مصرف انرژی کارتهای جدید است. حتی اگر اعداد مربوط به عملکرد صحیح باشند، هنوز مشخص نیست AMD چگونه به چنین سطحی از قدرت دست خواهد یافت. اگر مدل پرچمدار واقعاً مصرف برقی مشابه GeForce RTX 5090 داشته باشد، احتمال دارد AMD نیز به استفاده از کانکتور برق 12VHPWR روی بیاورد. هرچند نسخههای جدید این استاندارد بسیاری از مشکلات اولیه را برطرف کردهاند، اما موضوع اطمینان و دوام این کانکتور همچنان یکی از نگرانیهای کاربران محسوب میشود.
در مجموع، اگر این شایعات صحت داشته باشند، نسل RDNA 5 میتواند رقابت در بازار را وارد مرحله تازهای کند و گزینههای جذابتری را پیش روی کاربران علاقهمند به خرید کارت گرافیک قرار دهد.
